Deniz ALKAYA, Nurcihan BİLTEKİN, Sarya Duru GÖKÇEN, Ergin ÖZKÖK, Mehmet Sami SERİN, Nevzat ÜNAL, Macit İLKİT, Aylin DÖĞEN
Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Dergisi - 2026;56(1):37-43
Amaç: Mikroorganizmalarda ilaç direncinin küresel halk sağlığı krizlerinden biri olduğu açıktır. İlaç direnci tedavinin etkinliğini azaltıp mortalite ve morbiditeye yol açmaktadır. Bu sebeple, bitki bazlı bileşikler umut verici ürünler olarak öne çıkmıştır. Dünya Sağlık Örgütü, 2022'de küresel kritik önemi olan dört mantar türü arasında Candida albicans'ın da olduğunu bildirmiştir. Ülkemizde de kan kültürlerinden izole edilen Candida türlerinin dağılımı irdelendiğinde en çok görülen türün, dünya genelinde olduğu gibi, C. albicans olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, zeytin çekirdeği ve nar kabuğundan piroliz yöntemi ile elde edilen odun sirkesinin kan kültürlerinden elde edilen 171 Candida albicans izolatına karşı mikrodilüsyon yöntemi ile antifungal etkinliğinin araştırılması amaçlandı ve elde edilen sonuçların tartışmaya açılması hedeflendi. Yöntem: Piroliz işlemi ile zeytin çekirdeği ve nar kabuğundan elde dilen odun sirkelerinin antifungal aktivite testleri modifiye CSLI-M27-A3 mikrodilüsyon yöntemi ile yapıldı ve minimum inhibisyon konsantrasyon (MİK) değerleri belirlendi. Bulgular: Zeytin çekirdeğinden elde edilen odun sirkesinin MİK değerlerinin 250, 125, 62.50, 31.25 ve 3.90 µg/mL olduğu, nar kabuğundan elde edilen odun sirkesinin MİK değerlerinin ise 250, 125 ve 62.50 µg/mL olduğu belirlendi. Zeytin çekirdeğinden elde edilen odun sirkesinin nar kabuğundan elde edilen odun sirkesine göre 125 mug/mL MİK değeri ile izolatların %90.64'üne etki gösterdi. Sonuç: MİK değeri en fazla 250-125 mug/mL konsantrasyon aralığında belirlendi. Çalışma verileri tarımsal organik atık niteliğinde olan ve son ürün geliştirmede ham madde niteliği taşıyan odun sirkesinin yeni etken maddelerden birisi olma potansiyeli taşıdığını göstermektedir.
