Musa Türkmen, Özgür Eken, Ahmet Kurtoğlu
Spor Hekimliği Dergisi - 2025;60(4):122-127
Amaç: Bu çalışmanın amacı, zihinsel engelli çocukların fi ziksel aktiviteye katılım durumlarına göre mavi ışık maruziyeti ve uyku bozukluğu farklılıklarınıincelemektir. Materyal ve Yöntemler: Tanımlayıcı kesitsel tipteki bu çalışmanın örneklemi, Malatya, Türkiye'de yaşayan yaşları 6-16 arasında hafi f veya orta düzeydezihinsel engelli çocuklara sahip 197 aileden oluşmaktadır. Katılımcıların yaşı, cinsiyeti, kilosu, okul türü ve ebeveynlerin eğitim durumu gibi demografi közelliklerin yanı sıra günlük televizyon, telefon, bilgisayar veya tablet kullanım süreleri, fi ziksel aktiviteye katılım durumları ve lisanslı sporcu olupolmadıkları sorgulanmıştır. Zihinsel engelli bireylerde uyku bozukluklarını değerlendirmek için "Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ)"kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS istatistik yazılımı ile yapılmıştır. Normallik Kolmogorov-Smirnov testi ile test edilmiş ve dağılımın normal olduğubelirlenmiştir. Elde edilen veriler Bağımsız Örneklem T-Testi ve Pearson Korelasyonu ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği puanları ile günlük toplam mavi ışık maruziyeti (r = 0.296, p < 0.01) ve uyku öncesi mavi ışık maruziyeti(r = 0.439, p < 0.01) arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Fiziksel aktiviteye katılanlar ile katılmayanların SDSC skorları arasında istatistikselolarak anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Fiziksel aktiviteye katılanlar ile katılmayanların toplam günlük mavi ışık maruziyeti veya uyku öncesi mavi ışıkmaruziyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir (p > 0.05). Ayrıca, yalnızca lisanslı sporcu olma ile günlük toplam mavi ışıkmaruziyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Sonuç: Zihinsel engelli bireylerde mavi ışık maruziyeti ile uyku bozuklukları arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Ancak, fi ziksel aktiviteye katılım, tekbaşına SDSC skorlarını ve mavi ışık maruziyetini etkilememiş hatta lisanlı çocukların toplam günlük mavi ışığa maruziyeti lisanlı olmayan çocuklara göredaha fazladır.
